Η ημέρα που ο κόσμος γέρασε: Οι άνω των 65 ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα μικρά παιδιά παγκοσμίως

Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η πυραμίδα του πληθυσμού είχε μια σταθερή μορφή: πολλά παιδιά στη βάση, αρκετοί ενήλικες στη μέση και λιγότεροι ηλικιωμένοι στην κορυφή. Αυτή η πυραμίδα ανατρέπεται.

Οι άνθρωποι ηλικίας 65 ετών και άνω είναι πλέον περισσότεροι παγκοσμίως από τα παιδιά ηλικίας έως 5 ετών, για πρώτη φορά στην καταγεγραμμένη ιστορία, σύμφωνα με νέα έκθεση του U.S. Census Bureau που παρουσιάζει το Axios.

Δεν πρόκειται για μια συγκυριακή διασταύρωση δύο καμπυλών, αλλά για την αρχή μιας βαθιάς δημογραφικής αλλαγής, η οποία αναμένεται να ενταθεί τις επόμενες δεκαετίες. Η ανθρωπότητα ζει περισσότερο, αποκτά λιγότερα παιδιά και εισέρχεται σε έναν κόσμο στον οποίο οι ηλικιωμένοι θα αποτελούν ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, της οικονομίας και της κοινωνίας.

Η ιστορική ανατροπή ήρθε νωρίτερα

Το 2023 περισσότερο από το 71% του παγκόσμιου πληθυσμού ζούσε σε χώρες όπου ο δείκτης γονιμότητας βρισκόταν στο επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών —περίπου 2,1 παιδιά ανά γυναίκα— ή χαμηλότερα. Μόλις δέκα χρόνια νωρίτερα, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 45%.

Το ορόσημο, σύμφωνα με τους ερευνητές, έφθασε πολύ νωρίτερα από όσο προέβλεπαν οι δημογράφοι πριν από μία δεκαετία.

Η πτώση των γεννήσεων δεν περιορίζεται πλέον στις πλούσιες χώρες της Ευρώπης ή στην Ιαπωνία. Η Κίνα και η Ινδία, οι δύο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου, βρίσκονται πλέον κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης. Στην ίδια κατηγορία έχουν περάσει από το 2013 χώρες όπως το Μπανγκλαντές, το Μεξικό και το Βιετνάμ.

Αυτό σημαίνει ότι η χαμηλή γεννητικότητα μετατρέπεται από πρόβλημα ορισμένων ανεπτυγμένων οικονομιών σε παγκόσμιο φαινόμενο.

Από 852 εκατομμύρια σε 2 δισεκατομμύρια

Το 2025 οι άνθρωποι άνω των 65 ετών υπολογίζονταν σε 852 εκατομμύρια. Έως το 2060 αναμένεται να πλησιάσουν τα 2 δισεκατομμύρια.

Η αύξηση αυτή θα αντιπροσωπεύει περίπου το 55% της συνολικής καθαρής πληθυσμιακής ανάπτυξης του πλανήτη κατά την ίδια περίοδο. Με άλλα λόγια, περισσότεροι από τους μισούς ανθρώπους που θα προστεθούν στον παγκόσμιο πληθυσμό μέσα στις επόμενες δεκαετίες θα είναι ηλικιωμένοι.

Συνολικά, ο πληθυσμός της Γης προβλέπεται να αυξηθεί από 8,13 δισ. το 2025 σε 10,23 δισ. το 2060. Το ποσοστό των άνω των 65 ετών, όμως, θα αυξηθεί σχεδόν δύο φορές ταχύτερα: από 10,5% σε 19,6%.

Η μεγαλύτερη αριθμητική μεταβολή δεν θα σημειωθεί στην ήδη γερασμένη Ευρώπη αλλά στην Ασία. Ο πληθυσμός των άνω των 65 ετών στην ήπειρο προβλέπεται να εκτιναχθεί από 487 εκατομμύρια σε 1,24 δισεκατομμύρια, αντιπροσωπεύοντας περίπου τα δύο τρίτα της παγκόσμιας αύξησης.

Ακόμη και η νεότερη ήπειρος, η Αφρική, δεν θα μείνει ανεπηρέαστη. Οι ηλικιωμένοι της αναμένεται να υπερτετραπλασιαστούν, από 60 εκατομμύρια σε 249 εκατομμύρια. Έως το 2060 θα είναι περισσότεροι αριθμητικά από τους ηλικιωμένους της Ευρώπης.