Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, έρχεται το «Ταμείο των 5,3 δισ.»: Ποιοι και πώς θα πάρουν τα χρήματα

Το συγκεκριμένο ταμείο έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς το 2027 επεκτείνεται το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων (ETS2/ΣΕΔΕ2), επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παράλληλα, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλούς δείκτες ενεργειακής φτώχειας — ιδίως στην ύπαιθρο και στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα — σε συνδυασμό με παλαιό κτιριακό απόθεμα και υψηλή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα στις μεταφορές και τη θέρμανση. Το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο σχεδιάστηκε, ακριβώς, για να απορροφήσει αυτή την επιβάρυνση, προτού αυτή πλήξει τα πιο αδύναμα νοικοκυριά.

Τα έργα του 2026

Ήδη από φέτος προβλέπονται:

– Κατασκευή Κοινωνικών Κατοικιών: Τα υπουργεία Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας και Εθνικής Άμυνας υλοποιούν σειρά ενεργειών για να λάβουν τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις οι εγκαταστάσεις τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα με απώτερο στόχο την δημοσίευση δημόσιου διαγωνισμού για την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων. Τα διαμερίσματα θα διατεθούν σε ευάλωτα νοικοκυριά με βάση μια νομοθετική μεταρρύθμιση και παρέμβαση που προετοιμάζεται από το αρμόδιο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναζήτηση δημόσιων κτιρίων που δύνανται να μετατραπούν σε κτίρια οικιστικής χρήσης με στόχο να προκύψουν επιπλέον περίπου 400 κοινωνικές κατοικίες. Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου αναμένεται να φτάσει τα 490 εκατ. ευρώ.

–        Ενεργειακή Αναβάθμιση Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων: Πρόκειται για στοχευμένη δράση μείωσης του ενεργειακού κόστους των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Το μέτρο προβλέπει ενεργειακή αναβάθμιση των κτιριακών υποδομών, αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας, όπως και αλλαγή θερμοσιφώνων με ηλιακούς. Θα ωφεληθούν πολύ μικρές επιχειρήσεις, με έμφαση σε κλάδους που έχουν υψηλό ενεργειακό κόστος λειτουργίας. Η επιχείρηση θα έχει την δυνατότητα να ενισχυθεί τόσο για τις δαπάνες του κτιριακού κελύφους όσο και για την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού με ενισχυμένα ποσοστά επιδότησης, προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα υλοποίησης των παρεμβάσεων χωρίς να επιβαρύνεται δραστικά η ρευστότητα της επιχείρησης.

Για τον σκοπό αυτό θα διατεθούν 395 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα με στόχο την ωφέλεια περίπου 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων.

–        Κοινωνικό Leasing για την μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων: Αφορά τη μίσθωση ηλεκτρικών οχημάτων για ευάλωτα νοικοκυριά με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους και πολύ χαμηλό μίσθωμα το οποίο δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ μηνιαίως. Τα ωφελούμενα νοικοκυριά, επιδοτούμενα με μέγιστο ποσό τις 12.500 ευρώ (προσαυξημένο κατά 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ) θα έχουν την δυνατότητα να αποκτήσουν μέσω μίσθωσης για τα επόμενα 4 χρόνια ένα ηλεκτρικό όχημα, το οποίο θα επιλέγεται από συγκεκριμένη λίστα, ενώ επίσης θα ληφθεί μέριμνα μελλοντικά για την απόκτηση του οχήματος μετά το πέρας της περιόδου μίσθωσης. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται στα 170 εκατ. ευρώ με στόχο τα 15.000 ωφελούμενα νοικοκυριά.

–        Ενίσχυση του στόλου αστικών λεωφορείων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη: Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προετοιμάζει ήδη δημόσιο διεθνή διαγωνισμό για την προμήθεια ηλεκτρικών λεωφορείων τα οποία θα ενταχθούν στον στόλο του ΟΑΣΑ και του ΟΑΣΘ. Πιο συγκεκριμένα 211 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία, τα 101 στην Αθήνα και τα 110 στην Θεσσαλονίκη, θα ενισχύσουν τις δημόσιες αστικές συγκοινωνίες, αντικαθιστώντας παλαιά οχήματα, κατά προτεραιότητα στις αστικές γραμμές που εξυπηρετούν περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, χαμηλότερα εισοδήματα και περιορισμένη πρόσβαση σε ΙΧ, όπως η Δυτική Αττική και η Δυτική Θεσσαλονίκη. Η προσθήκη των νέων λεωφορείων θα μειώσει κατά 15% τον χρόνο αναμονής στις στάσεις, θα εξυπηρετήσει την πύκνωση των δρομολογίων που εξυπηρετούν το κοινό και παράλληλα θα συνδράμουν στην μείωση του  λειτουργικού κόστους των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών κατά 35 εκατ. ευρώ. Ο συνολικός προϋπολογισμός που θα διατεθεί από Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα φτάνει τα 129 εκατ. ευρώ.

–        Αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά. Η πρωτοβουλία προβλέπει την επιδότηση 20.000 ευρώ για την αλλαγή συμβατικού οχήματος ΤΑΞΙ με ηλεκτρικό, διαθέτοντας συνολικά μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα 68 εκατ. ευρώ. Σε πρώτη φάση  παρέχεται στήριξη στους ιδιοκτήτες ταξί της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, προκειμένου να διευκολυνθεί η αντικατάσταση συμβατικών οχημάτων των οποίων λήγει ο χρόνος ζωής με ηλεκτρικά οχήματα κατ’ εφαρμογή του Κλιματικού Νόμου και στην συνέχεια το μέτρο θα ενεργοποιηθεί σε όλη την Επικράτεια. Προβλέπεται άμεση πρόσβαση στο ποσό της επιδότησης χωρίς να παρεμβάλλονται χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Το ύψος της επιδότησης για οχήματα ΤΑΞΙ που είναι  προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία ΕΔΧ ΤΑΞΙ, θα είναι αυξημένο (29.000 ευρώ).

Τα έργα του 2027

Το επόμενο έτος προβλέπονται:

–        Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων για ευάλωτα νοικοκυριά με συνολικό προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ.

–        Δημιουργία δεκατριών (13) one stop shops, ένα ανά Περιφέρεια, μέσω των οποίων θα παρέχονται πληροφορίες, ενημέρωση και συμβουλές σε ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις για την ενεργειακή αναβάθμιση και την μείωση του ενεργειακού κόστους.

–        Δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά.

–        Δημιουργία Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, στο οποίο θα εγγράφονται ηλεκτρονικά όλα τα νοικοκυριά που πληρούν τα κριτήρια του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.

–        Εκσυγχρονισμός  Φοιτητικών Εστιών, για συνολικά 15 κτίρια σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα, Κομοτηνή, εξασφαλίζοντας σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης σε περίπου 5.600 φοιτητές, αριθμός που αντιστοιχεί σε αύξηση της δυναμικότητας κατά 36,5% σε σχέση με τους φοιτητές που φιλοξενούνται σήμερα σε εστίες.

–        Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους ετησίως που λαμβάνουν επίδομα θέρμανσης. Από το 2027 θα λάβουν επιπλέον 100 ευρώ το χρόνο για την περίοδο 2027-2032, με στόχο να απορροφάται ένα σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το υγραέριο για θέρμανση.

–        Επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης Ατόμων με Αναπηρία, με το μέτρο να προβλέπει 100% επιδότηση για την απόκτηση ηλεκτρικών αμαξιδίων, mobility scooters και hand bikes για 13.200 άτομα με αναπηρία, καθώς και για τετραπληγικά ή παραπληγικά άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ασφαλισμένα ή μη.

–        Αναβάθμιση 10 συρμών της γραμμής 1 του Μετρό οι οποίοι είναι παλαιάς τεχνολογίας και πλέον παροπλισμένοι και την αναβάθμιση των σταθμών της γραμμής 1 του Μετρό της Αθήνας με στόχο την διασφάλιση πλήρους προσβασιμότητας και στους 24 σταθμούς της Γραμμής εξυπηρετώντας την απρόσκοπτη χρήση τους από ΑμεΑ.

–        Προμήθεια 12 νέων συρμών για την εξυπηρέτηση των γραμμών 2 και 3 του Μετρό Αθηνών με στόχο την λειτουργική τους ένταξη στα δρομολόγια του Μετρό και την πύκνωση των δρομολογίων.

–        Ανάπτυξη υπηρεσιών Μεταφορών Κατά Παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς Δήμους. Πρόκειται για  μια ευέλικτη υπηρεσία τοπικής συγκοινωνίας που θα εξυπηρετεί μετακινήσεις που γίνονται κυρίως από ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία, μονογονεϊκές και πολύτεκνες οικογένειες και ανέργους.

–        Κάλυψη αναγκών μεταφοράς μαθητών με αναπηρία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη & ορεινές και νησιωτικές περιοχές, με στόχο την σημαντική βελτίωση του  υφιστάμενου συστήματος μεταφοράς, καθώς διασφαλίζει ότι χιλιάδες μαθητές με αναπηρία θα μπορούν να πηγαίνουν στο σχολείο τους με ασφάλεια, μειώνοντας ταυτόχρονα την πίεση στις οικογένειές τους.

–        Αναβάθμιση υποδομών προσβασιμότητας σε 33 σταθμούς του ΟΣΕ με στόχο την ανεμπόδιστη χρήση τους από ΑμεΑ.

–        Απόκτηση επαγγελματικών ηλεκτρικών οχημάτων, μέσω μίσθωσης ή αγοράς, από πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και εγκατάσταση φορτιστών για ιδιωτική χρήση στις επιχειρήσεις.

–        Εγκατάσταση Δημόσια Προσβάσιμων Σημείων Επαναφόρτισης Ηλεκτρικών Οχημάτων με στόχο την ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, σε περιοχές όπου σήμερα η αγορά δεν αναπτύσσει επαρκώς σχετικές υποδομές.

–        ΑΤΗΕΝS MOVE – Δημοτική Συγκοινωνία Δήμου Αθηναίων, μέτρο που  δημιουργεί 4 νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας (Νέος Κόσμος–Πετράλωνα–Κεραμεικός / Κάτω Πατήσια–Σεπόλια–Κεραμεικός /Προμπονά–Άνω Πατήσια–Κυψέλη / Αττική–Κυψέλη), ώστε να καλυφθούν κενά τοπικής μετακίνησης και να εξυπηρετούνται περιοχές με οικονομική και μεταφορική ευαλωτότητα.