«Πεθαίνει» εντός ωρών η New START – η τελευταία συνθήκη ΗΠΑ και Ρωσίας για τα πυρηνικά όπλα

H New START, η τελευταία συνθήκη μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας για τα πυρηνικά όπλα λήγει εντός ωρών, αυξάνοντας τον κίνδυνο για μια νέα «κούρσα εξοπλισμών», όπου σημαντικό ρόλο θα έχει και η Κίνα.

Οι συνθήκες που προέκυψαν τις δεκαετίες μετά την Κρίση των Πυραύλων της Κούβας του 1962 – που θεωρείται ότι ο κόσμος έφτασε πιο κοντά από ποτέ άλλοτε σε μια σκόπιμη πυρηνική σύγκρουση- είχαν σκοπό να μειωθεί η πιθανότητα ενός πυρηνικού πολέμου. Εάν δεν υπάρξει κάποια συμφωνία της τελευταίας στιγμής μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη θα μείνουν χωρίς όρια για πρώτη φορά εδώ και περίπου μισό αιώνα.

Τα κόστη ως εμπόδιο

Υπάρχει μια ασάφεια ως προς το πότε θα «εκπνεύσει» η συνθήκη, αν και ειδικοί σε θέματα ελέγχου εξοπλισμών είπαν στο Reuters ότι θεωρούσαν πως αυτό θα συνέβαινε στις 23.00 GMT την Τετάρτη (01.00 τη νύχτα, ώρα Ελλάδος), δηλαδή στα μεσάνυχτα της Πράγας, όπου είχε υπογραφεί η συνθήκη το 2010.

Ο Ματ Κόρντα, αναπληρωτής διευθυντής στο Nuclear Information Project της Federation of American Scientists, είπε ότι αν δεν υπάρξει συμφωνία για να παρατεθούν οι κύριες προβλέψεις της, ούτε η Ρωσία ούτε οι ΗΠΑ θα είχαν περιορισμούς εάν επιθυμούσαν να προσθέσουν επιπλέον πυρηνικές κεφαλές.

«Χωρίς τη συνθήκη η κάθε πλευρά θα είναι ελεύθερη να φορτώσει εκατοντάδες επιπλέον πυρηνικές κεφαλές σε πυραύλους και βομβαρδιστικά που έχουν ήδη σε υπηρεσία, σχεδόν διπλασιάζοντας τα μεγέθη των οπλοστασίων που έχουν παραταγμένα αυτή τη στιγμή, στο πιο μαξιμαλιστικό σενάριο» είπε σχετικά.

Ο Κόρντα τόνισε πως είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό πως η λήξη της New START δεν σημαίνει απαραίτητα κούρσα εξοπλισμών, δεδομένου του κόστους των πυρηνικών όπλων. Επίσης, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει πει πως αν λήξει η συνθήκη, ο ίδιος θα κλείσει μια καλύτερη συμφωνία.

Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν πει ότι ως τώρα δεν έχει υπάρξει απάντηση από την Ουάσινγκτον στην πρόταση του προέδρου Πούτιν για την παράταση.

O «θάνατος» του ελέγχου εξοπλισμών

Τα συνολικά αποθέματα πυρηνικών κεφαλών μειώθηκαν στις περίπου 12.000 πυρηνικές κεφαλές το 2025 από τις 70.000 που ήταν το 1986, μα οι ΗΠΑ και η Ρωσία αναβαθμίζουν τα όπλα τους και η Κίνα έχει υπερδιπλασιάσει το οπλοστάσιό της την τελευταία δεκαετία.

Ο υποστηρικτές των ελέγχων εξοπλισμών στη Μόσχα και την Ουάσινγκτον λένε ότι η λήξη της συνθήκες δεν θα απομάκρυνε μόνο τα όρια στις κεφαλές μα επίσης θα έβλαπτε την εμπιστοσύνη και τη δυνατότητα όσον αφορά στην επιβεβαίωση των προθέσεων σχετικά με τα πυρηνικά όπλα.

Οι πολέμιοι, από την άλλη, λένε ότι τα οφέλη είναι, στην καλύτερη περίπτωση, θολά, και ότι αυτές οι συνθήκες εμποδίζουν την πυρηνική καινοτομία, επιτρέπουν την εξαπάτηση και πρακτικά μειώνουν το περιθώριο ελιγμών των μεγάλων δυνάμεων.

Πέρυσι ο Τραμπ είχε πει πως ήθελε η Κίνα να ενταχθεί και αυτή στο πλαίσιο ελέγχων εξοπλισμών και έθεσε το ερώτημα γιατί οι ΗΠΑ και η Ρωσία να φτιάξουν νέα πυρηνικά όπλα εφόσον είχαν αρκετά για να καταστρέψουν τον κόσμο πολλές φορές.