Τι θα σήμαινε για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις μια πιθανή επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια

Το αναγνωρισμένο από το Διεθνές Δίκαιο δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια παραμένει διαχρονικά στη «φαρέτρα» της χώρας, ωστόσο σύμφωνα με πληροφορίες και εκτιμήσεις που μεταφέρει στο skai.gr ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Κωνσταντίνος Φίλης, το σενάριο για μια τέτοια κίνηση έχει ωριμάσει σημαντικά στην Αθήνα.

Το πρώτο βήμα, όπως το περιγράφει, αφορά την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης, με ορίζοντα τις επόμενες πολιτικές εξελίξεις και πάντως έως τις επόμενες εκλογές.

«Είναι σχεδόν ειλημμένη απόφαση υπό την έννοια ότι έχει ωριμάσει πλέον η σκέψη για να προχωρήσουμε σε αυτό το βήμα», σημειώνει.

Σύμφωνα με τον κ. Φίλη, η συγκεκριμένη κίνηση δεν θα αποτελούσε απλώς απάντηση σε κάποια τουρκική ενέργεια. Θα ήταν αυτοτελής απόφαση της Ελλάδας για άσκηση κυριαρχίας.

Η Αθήνα έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να δηλώνει μόλις την περασμένη Κυριακή από τη ΔΕΘ ότι η Ελλάδα μπορεί να το ασκήσει «όποτε και όπως το κρίνει».

Μάλιστα, κατά τη χθεσινή ομιλία του μετά την τριμερή συνάντηση με τον Αιγύπτιο πρόεδρο, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, και τον Κύπριο πρόεδρο, Νίκο Χριστοδουλίδη, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «έχοντας αποδείξει στην πράξη ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μπορεί να επιτυγχάνεται με διάλογο και με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών. Ακριβώς όπως η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου για μερική οριοθέτηση ΑΟΖ, έξι χρόνια πριν, απέδειξε ότι, όταν τελικά υπάρχει πολιτική βούληση αλλά και προσήλωση στη διεθνή νομιμότητα, μπορούμε να πετύχουμε αμοιβαία επωφελείς συγκλίσεις, ενισχύοντας παράλληλα τη σταθερότητα στην περιοχή».

«Αυτή ήταν, είναι και θα είναι η προσέγγισή μας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν. Επιδιώκει σταθερότητα μέσα από λειτουργικές σχέσεις, με βάση το διεθνές δίκαιο. Σταθερότητα δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση υποχωρητικότητα ούτε ανοχή σε τετελεσμένα. Συνεπώς, η Ελλάδα δεν φοβάται ούτε να υπερασπιστεί τις θέσεις της με αυτοπεποίθηση ούτε και να συνομιλήσει», υπογράμμισε.

Η κίνηση νότια και δυτικά της Κρήτης, εφόσον τελικά πραγματοποιηθεί, θα αποτελούσε συνεπώς μια έμπρακτη άσκηση του δικαιώματος αυτού, έξω από το ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωγραφικό περιβάλλον του Αιγαίου.

Αυτό ακριβώς επισημαίνει ο Κωνσταντίνος Φίλης: μια επέκταση στη Μεσόγειο δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με μια αντίστοιχη κίνηση στο Αιγαίο.

«Είναι μια άσκηση κυριαρχίας, όχι κυριαρχικού δικαιώματος» σημειώνει, εκτιμώντας παράλληλα ότι η Τουρκία θα αντιδράσει, αλλά ότι μια δυναμική αντίδραση θα είναι δυσκολότερο να αιτιολογηθεί από την Άγκυρα σε μια περιοχή της Μεσογείου.

Γιατί έχει σημασία το δυτικό σκέλος της Κρήτης

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το δυτικό σκέλος της πιθανής επέκτασης.

Στην περιοχή μεταξύ Κρήτης και Πελοποννήσου υπάρχει ένα σχετικά στενό θαλάσσιο πέρασμα. Μια οριοθέτηση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα πρέπει να λάβει υπόψη την ελεύθερη διεθνή ναυσιπλοΐα.

Όπως εξηγεί ο κ. Φίλης, «η ελληνική πλευρά εξετάζει την ανάγκη να παραμείνει ελεύθερος διεθνής θαλάσσιος διάδρομος».

Και εξηγεί λέγοντας:

«Πρόκειται για μια παράμετρο που απομακρύνει την εικόνα μιας μονομερούς κίνησης με αποκλειστικά ελληνοτουρκικό αποτύπωμα και βάζει στο κάδρο ένα ευρύτερο ζήτημα: πώς η Ελλάδα ασκεί κυριαρχία, χωρίς να διαταράσσει τους κανόνες της διεθνούς ναυσιπλοΐας».

2ο βήμα: Προς Ρόδο, Κάσο, Κάρπαθο και Καστελόριζο

Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται κυρίως στο τι μπορεί να ακολουθήσει.

Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Φίλη, στην ελληνική «φαρέτρα» υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο επέκτασης των χωρικών υδάτων, αυτή τη φορά στην περιοχή που καλύπτεται από την τμηματική ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ.

Ο γεωγραφικός προσδιορισμός είναι κρίσιμος: πρόκειται για την περιοχή νότια της Ρόδου, της Κάσου, της Καρπάθου και του Καστελλόριζου.

Εφόσον η Αθήνα προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, το ζήτημα θα αποκτούσε διαφορετική βαρύτητα. Δεν θα αφορούσε πλέον μόνο την Κρήτη, αλλά θα άγγιζε άμεσα το σύνθετο πλέγμα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο και τη σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου.