H and πράξη της 5ης Οκτωβρίου 1944 ήταν ηρωική, όχι μόνο διότι έσπασε αιώνες υποδούλωσης, αιώνες απόστασης από τον Ελληνισμό, από τη Μητρόπολη. Ήταν ηρωική, διότι ήλθε σε μια στιγμή, στην οποία τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα βρίσκονταν ακόμη υπό τον ζυγό της δουλείας», ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης σε ομιλία του κατά την πρώτη ημέρα των εορταστικών εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 80 ετών από το Επαναστατικό Απελευθερωτικό Κίνημα Καρπάθου.
Στα Δωδεκάνησα, όπως υπενθύμισε, υπήρχε μια ιταλική κυριαρχία η οποία, «ήταν ιδιαιτέρως σκληρή. Ακολούθησε το υπόδειγμα των Νεότουρκων του 1909, επιβάλλοντας μια στρατηγική εξανδραποδισμού των Ελλήνων των Δωδεκανήσων, η οποία αποσκοπούσε ακριβώς να ωφελήσει τα Δωδεκάνησα, έτσι ώστε να μπορέσουν να καταστούν γνήσιες ιταλικές κτήσεις και στη συνείδηση των πολιτών».
Γι’ αυτό το λόγο η ιταλική κυριαρχία είχε εμπεδωθεί, όπου απαιτήθηκε, με πολύ σκληρή βία», σημείωσε.
Ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε πως η Ιταλία δύο φορές μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και την επικράτηση των Συμμάχων, μεταξύ των οποίων ήταν και η Ελλάδα, υπέγραψε να εγκαταλείψει την κυριαρχία των Δωδεκανήσων: Το 1919 με τη συμφωνία Βενιζέλου-Tittoni και το 1920 με τη Συνθήκη των Σεβρών.
«Πλην όμως και στις δύο περιπτώσεις υπαναχώρησε από τη συμφωνία αυτή, γιατί για την Ιταλία ήταν μια στρατηγική επιλογή να έχει τον έλεγχο των Δωδεκανήσων. Και αυτό αναδεικνύει ακόμη περισσότερο το πόσο σύνθετη άσκηση ήταν να υπάρξει η εξέγερση αυτή», ανέφερε και πρόσθεσε:
«Και μάλιστα κατά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ακόμη και όταν ετίθετο ζήτημα ιστορικό, εάν η Ιταλία θα συνέχιζε την κυριαρχία, υπήρχε η Τουρκία, η οποία εποφθαλμιούσε τα νησιά μας. Θέλω απλά να θυμίσω ότι ο ίδιος ο Στάλιν είχε δηλώσει ότι η Τουρκία έχει δικαιώματα πάνω στα Δωδεκάνησα, ενώ ακόμη και ο Winston Churchill, όταν επισκέφθηκε την Τουρκία, είχε δηλώσει ότι δεν αποκλείεται τα Δωδεκάνησα να περιέλθουν εν τέλει σε μια τουρκική κατοχή».