Στρατηγικά και διπλωματικά διδάγματα του πολέμου της Ουκρανίας

του Καθηγ. Γιάννη Βαληνάκη, πρ. Υφυπ. Εξωτερικών

Ισχύς του δικαίου ή δίκαιο του ισχυρού; Ιδού το κεντρικό διακύβευμα του πολέμου στην Ουκρανία για την Ευρώπη αλλά και για τη χώρα μας. Στο παρόν Strategy Paper επιχειρούμε, με τη συμπλήρωση άνω των τριών εβδομάδων από τη ρωσική εισβολή, μια εστίαση στις κρισιμότερες παραμέτρους και τα διδάγματα του πολέμου. Καταβάλλεται προσπάθεια να αναλυθούν τα στρατηγικά διακυβεύματα για την Ευρώπη και την Ελλάδα και παράλληλα να προβλεφθούν οι πιθανότερες εξελίξεις και η διπλωματική εκτόνωση ή και επίλυση του ζητήματος. Η ακριβής πρόβλεψη διανοίγει πάντα περισσότερες δυνατότητες να προληφθούν δυσάρεστα επακόλουθα (ενδεικτικά αναδημοσιεύεται σε παράρτημα αυτούσια η πρόβλεψη που είχαμε επιχειρήσει ένα μήνα πριν την εισβολή σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή και η οποία δυστυχώς επαληθεύθηκε). Δυστυχώς, με βάση μια ρεαλιστική εκτίμηση των στρατηγικών, διπλωματικών και οικονομικών δεδομένων και την προβολή τους στο ορατό μέλλον, ο πόλεμος δεν φαίνεται να καταλήξει σε ένα δίκαιο αποτέλεσμα (με την έννοια του βασισμένου στο διεθνές δίκαιο). Πιθανότερος είναι αντίθετα  ένας πολιτικοστρατηγικός συμβιβασμός, που όχι μόνο δεν θα τιμωρεί τον εισβολέα, αλλά και θα του αναγνωρίζει τελικά και κέρδη σε σχέση με την προ του πολέμου κατάσταση. Κατά συνέπεια, για την Ελλάδα οι εξελίξεις ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα αρνητικές και απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, προληπτικές κινήσεις και στρατηγική ευελιξία. Οι επιπτώσεις από τον πόλεμο θα είναι ευρείες και πολυδιάστατες και γι αυτό η κυβερνητική αντιμετώπιση δεν μπορεί να περιορίζεται στις ενεργειακές/οικονομικές πτυχές —παρά την εύλογη σημασία τους για την καθημερινότητα όλων των πολιτών.