24 Ιουλίου: Η ώρα της αλήθειας για τα ελληνοτουρκικά

Ένα σενάριο που εξετάζεται είναι, ότι, μετά τη NAVTEX που εξέδωσε για γεωτρήσεις στα νότια του Καστελόριζου, τα πάνω από 15 τουρκικά πολεμικά πλοία που ήδη καταπλέουν προς διάφορες κατευθύνσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το γεωτρύπανο Oruc Reis που αποπλέει αύριο από την Αττάλεια, η Τουρκία να επιχειρήσει να κάνει κάποια προκλητική κίνηση, σε μια επίδειξη ισχύος αύριο μαζί με την Αγία Σοφία.

Σύμφωνα με «Τα Νέα», τα σχέδια αποτροπής και εξουδετέρωσης της τουρκικής ενέργειας ήταν έτοιμα από τους Έλληνες επιτελείς εδώ και πάρα πολύ καιρό και απλώς επικαιροποιούνταν, αναπροσαρμόζονταν και εμπλουτίζονταν ανάλογα με τις εξελίξεις. Ο σχεδιασμός του «Πενταγώνου» περιλαμβάνει δύο βασικά σενάρια αντίδρασης σε περίπτωση που το ερευνητικό σκάφος «Oruc Reis» – ή όποιο άλλο τουρκικό ερευνητικό σκάφος – αποπειραθεί να απλώσει καλώδια για σεισμικές έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Αν τελικά η Αγκυρα αποφασίσει να στείλει το «Oruc Reis» εντός της υφαλοκρηπίδας μας για έρευνες – διότι μέχρι χθες το τουρκικό σκάφος ήταν ακόμη αγκυροβολημένο στην Αττάλεια – θα ενεργοποιηθούν τα ακόλουθα σενάρια αντίδρασης.

1ο Σενάριο: Το «Oruc Reis» αποπλέει από την Αττάλεια και κινείται με στόχο να μπει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Συνοδεύεται μόνο από τα βοηθητικά σκάφη («Αttaman» και «Cengis Han») και όχι από τουρκικά πολεμικά. Σ’ αυτή την περίπτωση η παρουσία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περιοχή θα είναι αισθητή αλλά δεν θα επιδιωχθεί κλιμάκωση.

Αμεσα, σύμφωνα με πληροφορίες, θα παρακολουθείται όλη η πορεία του τουρκικού σκάφους – και κυρίως αν επιχειρήσει να απλώσει καλώδια – με κάθε μέσο που διαθέτουν οι Ενοπλες Δυνάμεις (ηλεκτρονικά, με αεροσκάφη). Θα σπεύσει ταχύτατα ελληνική φρεγάτα στην περιοχή με στόχο να εμποδίσει την είσοδο του «Οruc Reis» στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και θα ζητήσει από το τουρκικό σκάφος να απομακρυνθεί. Κάτι ανάλογο είχε συμβεί τον Οκτώβριο του 2018. Τότε οι Τούρκοι είχαν εκδώσει Navtex και είχαν στείλει το «Barbaros» για έρευνες νότια του Καστελορίζου, ξανά εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Στην περιοχή έφτασε η ελληνική φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς» και ζήτησε από το «Βarbaros» να αποχωρήσει από το σημείο, προτού εισέλθει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το τουρκικό σκάφος αποχώρησε μετά τη δυναμική ελληνική αντίδραση χωρίς να προχωρήσει σε άλλες επιθετικές ενέργειες.

2ο σενάριο: Το «Oruc Reis» κατευθύνεται στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, επιχειρεί να απλώσει καλώδια και συνοδεύεται και από τουρκικά πολεμικά πλοία. Η παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων θα είναι ενισχυμένη προκειμένου η Αγκυρα να λάβει άμεσα το μήνυμα ότι η Ελλάδα δεν θα επιτρέψει παραβίαση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της.

Θα σπεύσουν στο σημείο όχι μόνο μία φρεγάτα, αλλά πολλά από τα πλοία του Ελληνικού Στόλου (φρεγάτες, κανονιοφόροι, υποβρύχια, τορπιλάκατοι) που βρίσκονται αυτή την περίοδο στην περιοχή του Νότιου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων στο πλαίσιο της αποστολής επιτήρησης των μεταναστευτικών ροών. Αναμένεται να χρησιμοποιηθούν δε και κάποια από τα πολεμικά πλοία που είναι μονίμως «αγκιστρωμένα» σε ακριτικά νησιά. Σημειώνεται ότι από τις αρχές του χρόνου βρίσκονται συνεχώς εν πλω περί τα 15 πλοία στο Αιγαίο. Και προβλέπεται να αναλάβουν αποστολές αποτροπής της τουρκικής πρόκλησης.

Το σενάριο αντίδρασης προβλέπει επίσης υποστήριξη και από την Αεροπορία, ενώ είναι πολύ πιθανόν να αξιοποιηθούν και μονάδες του ΠΝ που βρίσκονται στη Κρήτη.

Ουσιαστικά θα επιχειρηθεί να στηθεί ένα πλωτό «φράγμα» από πολλές μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού. Στόχος θα είναι να καταδειχθεί με εμφατικό τρόπο στην Τουρκία ότι οι Ενοπλες Δυνάμεις έχουν εντολή να αποτρέψουν άμεσα σεισμική έρευνα σε περιοχή εντός ελληνικής κυριαρχίας. Και σ’ αυτή την περίπτωση θα ζητηθεί από τουρκικό ερευνητικό σκάφος να απομακρυνθεί.

Το εναλλακτικό σενάριο: Η απελευθέρωση των κανόνων στρατιωτικής εμπλοκής προβλέπονται σε περίπτωση που η Τουρκία είναι αποφασισμένη να κλιμακώσει την πρόκληση. Αν δηλαδή δεν απομακρύνει το ερευνητικό σκάφος και ταυτόχρονα προκαλέσει και με άλλες επιθετικές ενέργειες με τα πολεμικά της μέσα. Πληροφορίες αναφέρουν πάντως πως έχει συζητηθεί και ένα εναλλακτικό σενάριο αποτροπής της τουρκικής πρόκλησης χωρίς τη χρήση στρατιωτικών μέσων. Είναι γνωστό ότι για να πραγματοποιηθεί μία σεισμική έρευνα απαιτείται η πόντιση, το άπλωμα των καλωδίων και των εργαλείων στη θάλασσα και στον βυθό. Πρόκειται για όργανα και εργαλεία πολύ ακριβά. Σε περίπτωση θαλασσοταραχής ή σύγκρουσης του ερευνητικού σκάφους με ένα άλλο σκάφος, όχι απαραίτητα στρατιωτικό, η ζημιά για το τουρκικό σεισμογραφικό θα είναι μεγάλη και η έρευνα θα σταματήσει. Κι αυτό είναι κάτι που έχει μελετηθεί ενδελεχώς από την Αθήνα.

Συμμαχικά πυρά κατά Ερντογάν

Οι επεκτατικές βλέψεις της Τουρκίας, οι προθέσεις της για έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, αλλά και η εντεινόμενη εμπλοκή της στη Λιβύη, δεν έχουν προκαλέσει μόνο τον εκνευρισμό χωρών που παραδοσιακά βρίσκονται απέναντι στην Άγκυρα. Ισά – ίσα προκαλούν την αντίδραση και συμμάχων της Άγκυρας στο ΝΑΤΟ.

Ενδεικτική ήταν η παρέμβαση σήμερα του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος τόνισε πως ότι εκείνοι που παραβιάζουν θαλάσσιες ζώνες στην ανατολική Μεσόγειο πρέπει να υφίστανται κυρώσεις. Επίσης, ο Μακρόν με μια ανάρτησή του στο Facebook στα ελληνικά -κίνηση με πολλούς συμβολισμούς-  ο κ. Μακρόν στέλνει σαφές μήνυμα αλληλεγγύης της Γαλλίας «προς την Κύπρο και την Ελλάδα απέναντι στις τουρκικές παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων τους». Ο Μακρόν καθιστά σαφές ότι «δεν πρέπει να δεχτούμε να απειλείται ο θαλάσσιος χώρος ενός κράτους μέλους της ΕΕ» , ενώ τονίζει ότι «η  Ευρώπη οφείλει να προασπίσει την κυριαρχία της» και υπογραμμίζει: «Ας μην αφήσουμε την ασφάλειά μας στη Μεσόγειο στα χέρια άλλων παραγόντων». O Γάλλος πρόεδρος υπενθυμίζει ότι στην προσεχή σύνοδο της EuroMed 7 θα  εξεταστούν τα  ζητήματα ασφάλειας στη Μεσόγειο και κάνει αναφορά στο θέμα της Λιβύης, για το οποίο τονίζει ότι «δεν μπορούμε να αφήσουμε άλλες δυνάμεις να παραβιάζουν το εμπάργκο όπλων».

Στέιτ Ντιπάρτμεντ: Σταματήστε τις προκλήσεις

Να σταματήσει άμεσα τις προκλητικές ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο καλεί την Τουρκία το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μέσω δήλωσης του υφυπουργού Εξωτερικών Φίλιπ Ρίκερ. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ο Αμερικανός υφυπουργός είπε ότι η Ουάσιγκτον είναι ιδιαίτερα ανήσυχη για τα ερευνητικά σχέδια της Τουρκίας σε περιοχές στις οποίες η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία διεκδικούν (assert) τη δικαιοδοσία. Μάλιστα χαρακτήρισε τις τουρκικές ενέργειες προκλητικές και είπε ότι αυξάνουν τις εντάσεις στη περιοχή.

Αλλά και ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Τζέφρι Πάιατ, τόνισε «το σαφές μήνυμα από την Ουάσινγκτον και από την Ευρώπη, που προτρέπει τις τουρκικές αρχές να σταματήσουν επιχειρήσεις που αυξάνουν την ένταση στην περιοχή, όπως σχέδια έρευνας για φυσικούς πόρους σε περιοχές, στις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος αξιώνουν δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο».

Παρέμβαση Μόσχας

Η Μόσχα εξέφρασε την ανησυχία της για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο καλώντας σε αυτοσυγκράτηση, δήλωσε από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα. Σημείωσε επίσης ότι η Ρωσία προτρέπει «την αποφυγή κακοσχεδιασμένων ενεργειών» και την επίλυση των αναδυόμενων ζητημάτων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών.

Επιβεβαιώθηκε η γερμανική παρέμβαση

Την παρέμβαση της Καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ προκειμένου να αποκλιμακωθεί η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, επιβεβαίωσε η υπουργός Άμυνας της Γερμανίας Άνεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ, κάνοντας λόγο για «μεγάλη εμπιστοσύνη» που απολαμβάνει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και στις δύο πλευρές, χρησιμοποιώντας μια αινιγματική φράση.

Σύμφωνα με το περιοδικό Spiegel, η κατάσταση που δημιουργήθηκε την Τρίτη θεωρήθηκε όμως τόσο σοβαρή ώστε να κληθεί αυθημερόν ο τούρκος πρέσβης στο Βερολίνο Αλί Κεμάλ Αϊντίν στο υπουργείο Εξωτερικών. Σύμφωνα με πληροφορίες του ελληνικού προγράμματος της Deutsche Welle ο υφυπουργός Μιγκέλ Μπέργκερ ζήτησε από την Τουρκία την τήρηση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου, να σταματήσει η Άγκυρα να συμπεριφέρεται προκλητικά στην Ανατολική Μεσόγειο και να επιδείξει διάθεση διαλόγου με την Ελλάδα.

Από την Τρίτη, πάντως, η γερμανική κυβέρνηση παρακολουθεί αδιάλειπτα τις εξελίξεις στα ελληνοτουρκικά και βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις εμπλεκόμενες πλευρές. Με την ιδιότητα της γερμανικής προεδρίας, το Βερολίνο θέτει το θέμα σε διάφορα επίπεδα και σε σειρά διεθνών θεσμών και οργανισμών.

Στόχος της Γερμανίας είναι η αποκλιμάκωση της έντασης που επικρατεί ανάμεσα στην Άγκυρα και την Αθήνα. Τη μεσολάβηση της Γερμανίας επιβεβαιώνει η υπουργός Άμυνας Άνεγκρετ Κραμπ-Καρενμπάουερ. Σε συνέντευξή της στην τηλεόραση της Deutsche Welle δηλώνει: «Προσπαθούμε να λύσουμε αυτές τις διαφορές με συνομιλίες στο παρασκήνιο.»