Μητσοτάκης στο Delphi Economic Forum XI για Μέση Ανατολή: Χρειαζόμαστε plan b, αν η κρίση παραταθεί

Όπως σημείωσε, η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ενδεχόμενη κρίση μεγάλου βεληνεκούς, η οποία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εφοδιασμό, τις τιμές της ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την πορεία της οικονομίας. «Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου, αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί, να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό πετρελαίου και προϊόντων, σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης», ανέφερε.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα από άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Έσπευσε όμως να ξεκαθαρίσει ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται απολύτως θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», ανέφερε ο πρωθυπουργός, συνδέοντας ευθέως τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τον κίνδυνο νέων πιέσεων στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης, ευθυγραμμιζόμενος με την τοποθέτηση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπέρ της αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν από τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοΐας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, πάντως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να επενδύει μόνο στην ελπίδα μιας γρήγορης ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να προετοιμάζεται και για το δυσμενέστερο σενάριο. «Πρέπει να είμαστε έτοιμοι και για το χειρότερο, όπως μας δίδαξε και η εμπειρία της Ουκρανίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η παρούσα κρίση μπορεί να αποτελέσει αφορμή για έναν νέο ευρωπαϊκό επαναπροσδιορισμό σε ζητήματα στρατηγικής αυτονομίας και ενεργειακής ασφάλειας.

Ο ενεργειακός ρεαλισμός και το plan b για τη Μέση Ανατολή

Ο πρωθυπουργός έθεσε και το ζήτημα του ενεργειακού ρεαλισμού, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να επιμένει αποκλειστικά στη ρητορική της πράσινης μετάβασης, χωρίς ταυτόχρονα να διασφαλίζει την επάρκεια και την ασφάλεια εφοδιασμού. Με άλλα λόγια, κατέστησε σαφές ότι η ενεργειακή στρατηγική της Ε.Ε. πρέπει να απαντά όχι μόνο στις περιβαλλοντικές προκλήσεις, αλλά και στις πιέσεις που γεννά μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση.

Παράλληλα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστειλε μήνυμα υπέρ ενός ευρωπαϊκού σχεδίου έκτακτης ανάγκης, επισημαίνοντας ότι μια κρίση τέτοιας έντασης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με εθνικά μέσα. «Χρειάζεται πραγματισμός και ένα plan b, αν η κρίση επεκταθεί», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι κανένα κράτος-μέλος δεν θα είναι σε θέση να στηρίξει μόνο του την οικονομία του χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη.

«Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια»

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός μίλησε και στο θέμα της πυρηνικής ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη έχασε πολύτιμο χρόνο, εγκλωβισμένη επί χρόνια σε ιδεολογικές αντιρρήσεις. «Πρέπει να είμαστε φιλόδοξοι για την πυρηνική ενέργεια», ανέφερε, ασκώντας εμμέσως κριτική στις επιλογές που ακολούθησαν ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες τα προηγούμενα χρόνια.

Επικαλούμενος μάλιστα το παράδειγμα της Γερμανίας, σημείωσε ότι η απόφαση εγκατάλειψης της πυρηνικής ενέργειας οδήγησε τελικά σε μεγαλύτερη εξάρτηση από πιο ρυπογόνες λύσεις. «Χάσαμε χρόνια συζητώντας, δεν μας αρέσει η πυρηνική ενέργεια γιατί είναι “κακή”. Δείτε τη Γερμανία τώρα: έκλεισε τις μονάδες και καίει άνθρακα. Και θα το κάνει ως το 2036. Είναι λάθος από περιβαλλοντικής και οικονομικής άποψης», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε τη συζήτηση αυτή με την ανάγκη στρατηγικής αυτονόμησης της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι η Ένωση οφείλει να δει την πυρηνική ενέργεια με περισσότερο πραγματισμό και λιγότερη ιδεολογική φόρτιση. «Πρέπει να αναπτύξουμε αυτονομία. Θα μας πάρει χρόνο αν πρέπει να γίνουμε πυρηνική χώρα, αλλά όταν φοράω το ευρωπαϊκό μου καπέλο λέω ότι πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τις ιδεολογικές συζητήσεις», ανέφερε, για να προσθέσει ότι «η πυρηνική ενέργεια θα είναι μέρος της λύσης» και ότι η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει δική της τεχνολογία, αντί να εξαρτάται από εισαγωγές από τις ΗΠΑ ή την Κορέα.

Προτεραιότητα η εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου

Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου, αμέσως μετά τη στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι προτεραιότητα της Αθήνας ήταν η διασφάλιση της ασφάλειας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου», ανέφερε, αποκαλύπτοντας παράλληλα ότι «για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».

Η Ελλάδα αποτελεί «παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα»

Στη συνέχεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, το οποίο χαρακτήρισε στρατηγική προτεραιότητα για την Ελλάδα, αλλά και κρίσιμο πεδίο δράσης στο πλαίσιο της συμμετοχής της χώρας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Όπως είπε, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να επιδιώκει ενεργό ρόλο, καθώς αποτελεί «παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα».

Ανοιχτό το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε ευρύτερη πολυεθνική αποστολή

Ο πρωθυπουργός άφησε ανοιχτό και το ενδεχόμενο ελληνικής συμμετοχής σε μια ευρύτερη πολυεθνική αποστολή, εφόσον αυτή κρινόταν αναγκαία για τη διασφάλιση της εκεχειρίας και της ελευθερίας των θαλάσσιων οδών. «Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε», ανέφερε, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα είχε ήδη ενεργό ρόλο στην Ερυθρά Θάλασσα μέσω της επιχείρησης ASPIDES απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι.

Την ίδια ώρα, πάντως, δεν έκρυψε τη δυσαρέσκειά του για το περιορισμένο εύρος της ευρωπαϊκής συμμετοχής σε ανάλογες αποστολές. «Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με τη συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα», είπε, στέλνοντας μήνυμα ότι η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης δεν μπορεί να εξαντλείται σε διακηρύξεις. «Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη-μέλη πρέπει να δεσμεύουν πόρους», σημείωσε, προσθέτοντας με νόημα πως «αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».

Ανθρωπιστική βοήθεια από την Ελλάδα

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό επίπεδο. Όπως είπε, «μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια», προσθέτοντας ότι η ελληνική θέση, σε ευθυγράμμιση με την Ε.Ε., αφορά τόσο τη Γάζα όσο και την επόμενη ημέρα της ανοικοδόμησης.

Για την προστασία των χριστιανών στη Συρία

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη Συρία, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών. «Η προστασία των Χριστιανών στη Συρία, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την Ε.Ε. και με τις ΗΠΑ», ανέφερε, συνδέοντας τον ρόλο της Ελλάδας με τη συνολικότερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και ΗΠΑ

Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και ΗΠΑ, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», σημείωσε.

Την ίδια ώρα, όμως, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικεί σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο με διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις. «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.

Στο ίδιο πνεύμα, εκτίμησε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και συχνότερα μέσα από πιο ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι απαραίτητα από την πλήρη κινητοποίηση όλων των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες χώρες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, δείχνοντας ότι η ευρωπαϊκή δράση συχνά προχωρά με όσους είναι διατεθειμένοι να συμμετάσχουν έμπρακτα.

Την ίδια ώρα, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη για ad hoc συμμαχίες, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, περιγράφοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν.

Η στήριξης της Αθήνας στο Κίεβο

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας ικανοποίηση για την πρόοδο που καταγράφεται γύρω από το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική στάση παραμένει αμετακίνητη από την πρώτη ημέρα της ρωσικής εισβολής. «Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει συνεισφέρει τόσο οικονομικά όσο και στρατιωτικά. Όπως σημείωσε, η Αθήνα στήριξε το Κίεβο ακόμη και όταν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντοτε δημοφιλής, λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. «Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας», είπε, προσθέτοντας με νόημα ότι «αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».

«Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα»

Στρέφοντας τη συζήτηση στην ευρωπαϊκή άμυνα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η Ευρώπη καλείται να βρει μια νέα ισορροπία στον προϋπολογισμό της, με περισσότερους πόρους όχι μόνο για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανική της βάση. «Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανία», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι η ήπειρος οφείλει να αναπτύξει εσωτερικές παραγωγικές δυνατότητες σε ένα περιβάλλον όπου η φύση του πολέμου αλλάζει ραγδαία.

Στο ίδιο πλαίσιο, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη τεχνολογικής προσαρμογής της ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής, τονίζοντας ότι δεν είναι βιώσιμο να χρησιμοποιούνται πανάκριβα συστήματα για την αντιμετώπιση ασύμμετρων απειλών χαμηλού κόστους. «Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε ακριβούς εξοπλισμούς για να καταρρίπτουμε drones των 20.000», είπε χαρακτηριστικά, προκρίνοντας τη διασύνδεση της άμυνας με την καινοτομία. «Πρέπει να φέρουμε τις startups μαζί, να διαμορφώσουμε ένα νέο οικοσύστημα», πρόσθεσε.

Η νέα ισορροπία στο ευρωατλαντικό μπλοκ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις της Ευρώπης με τις ΗΠΑ, εκτιμώντας ότι, σε βάθος χρόνου, η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί πιο επωφελής για την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Στο τέλος έχουμε περισσότερα να κερδίσουμε από την ενίσχυση των εμπορικών μας δεσμών με τις ΗΠΑ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι εκείνο που πρέπει να προβληματίζει περισσότερο την Ευρώπη είναι η δυναμική της Κίνας. Όπως είπε, υπάρχουν πολύ περισσότερα κοινά συμφέροντα για τη συγκρότηση ενός ισχυρού ευρωατλαντικού μπλοκ, στο οποίο, όμως, ο ρόλος της Ε.Ε. θα πρέπει να επανακαθοριστεί.

Οι σχέσεις ΗΠΑ και ΕΕ μπορούν να βρουν νέο σημείο ισορροπίας

Στο σημείο αυτό, επανήλθε στην ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει και να αποκτήσει μεγαλύτερο ειδικό βάρος μέσα στη διατλαντική σχέση, ιδίως στο πεδίο της άμυνας. «Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες», είπε, παραπέμποντας, μεταξύ άλλων, στην ανάγκη αύξησης των αμυντικών δαπανών στο ΝΑΤΟ. Κατά την εκτίμησή του, αυτή η πορεία δεν αποδυναμώνει τη Συμμαχία, αλλά, αντιθέτως, μπορεί να καταστήσει τη σχέση Ευρώπης – ΗΠΑ πιο ισόρροπη και πιο λειτουργική.

Στην ίδια λογική, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η παρούσα συγκυρία μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο σημείο ισορροπίας στις σχέσεις ΗΠΑ και ΕΕ, υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρώπη θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την αμυντική της βάση. «Νομίζω ότι αυτή η σχέση μπορεί να βρει ένα νέο σημείο ισορροπίας», ανέφερε, προσθέτοντας όμως ότι αυτό θα πρέπει να προκύψει μέσα από την ισχυροποίηση της Ευρώπης. Μάλιστα, σημείωσε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ «είχε δίκιο όταν είπε ότι δεν ξοδεύουμε όσα πρέπει για την άμυνα, με τον τρόπο του», για να καταλήξει ότι ένα ΝΑΤΟ με μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συνεισφορά και περισσότερα ευρωπαϊκά projects λειτουργεί τελικά προς όφελος της Συμμαχίας.

Επίσης, ο πρωθυπουργός έθεσε ευθέως το ερώτημα αν η Ευρώπη θέλει να επαναλάβει λάθη του παρελθόντος, οικοδομώντας εκ νέου εξαρτήσεις από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι. «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι;» διερωτήθηκε, για να προσθέσει ότι δεν διακρίνει στην Ευρώπη διάθεση επιστροφής σε μια νέα ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία.

Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε και στις εναλλακτικές πηγές προμήθειας, σημειώνοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ενισχύσουν τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, ενώ η Ελλάδα σκοπεύει να αναζητήσει και τα δικά της ενεργειακά αποθέματα. «Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρείες», είπε, συνδέοντας την εθνική ενεργειακή στρατηγική με την ευρωπαϊκή ανάγκη για μεγαλύτερη αυτάρκεια.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε, τέλος, έμφαση στην ανάγκη ισορροπίας ανάμεσα στην περιβαλλοντική προστασία και στην ενεργειακή ασφάλεια. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη οφείλει να προσθέσει στο ενεργειακό της μείγμα τα εργαλεία που θα χρειαστεί για να μειώσει την εξάρτησή της και να ενισχύσει την ανθεκτικότητά της. «Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά.